Organizowanie opieki w rodzinach zastępczych należy do zadań własnych powiatu. Zadania pomocy społecznej w powiatach wykonują jednostki organizacyjne – powiatowe centra pomocy rodzinie. Starosta za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie sprawuje nadzór nad działalnością rodzinnej opieki zastępczej. Rodzina zastępcza zapewnia opiekę i wychowanie dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej. Rodzina zastępcza może być również ustanowiona dla dziecka niedostosowanego społecznie.
Problematyka rodzin zastępczych rozproszona została w kilku aktach prawnych poczynając od Konwencji Praw Dziecka, a na aktach wykonawczych kończąc. Podstawowe przepisy regulujące status rodzin zastępczych ujęte zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz w rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy:
- Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r.
w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z 2004 r., Nr 233, poz. 2344),
- Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 201, poz. 1456),
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej
(Dz. U. z 2006 r., Nr135, poz. 950).
Ponadto przepisy dotyczące omawianego zakresu znajdziemy w kodeksie rodzinnym
i opiekuńczym (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59) oraz pojedyncze zapisy w kilku innych aktach prawnych.
Rodzina zastępcza w wypełnianiu swoich funkcji kieruje się dobrem przyjętego dziecka i poszanowaniem jego praw. Opiekę nad powierzonym dzieckiem sprawuje osobiście, z wyjątkiem przypadków, gdy nie może z powodów zdrowotnych lub losowych sprawować opieki osobiście albo, gdy dziecko okresowo przebywa w szczególności w sanatorium, szpitalu, specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym lub w innej placówce zapewniającej opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.

Z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego
w niej dziecka. Podstawą ustalenia wysokości pomocy pieniężnej jest, od 1 października
2006 r ., kwota 1 647 zł nazywana ustawowo „podstawą”.
Wysokość pomocy, o której mowa powyżej uzależniona jest m.in. od wieku dziecka
i jego stanu zdrowia, a także niedostosowania społecznego dziecka, jeżeli wskazuje ono przejawy demoralizacji w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich. Pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka była i jest udzielana w okresach miesięcznych, na podstawie decyzji administracyjnej wydanej przez starostę. Wysokość tej pomocy wynosi miesięcznie w przypadku dziecka;
- do 7 lat – 60% podstawy,
- do 7 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności – 80% podstawy,
- od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności – 60%,
- od 7 do 18 lat, umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich – 60% podstawy,
- od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności i umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy, o której mowa w punkcie poprzednim – 80% podstawy,
- od 7 do 18 lat, bez orzeczenia o niepełnosprawności – 40%.
W sytuacji, kiedy dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej posiadało dochód, pomoc ta pomniejszana była o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka, z tym, że nie mogła być ona niższa niż 20% podstawy w przypadku dziecka, które posiadało orzeczenie
o niepełnosprawności lub 10% kwoty podstawy w przypadku dziecka nie posiadającego takiego orzeczenia. Ponadto rodziny zastępcze niespokrewnione z dzieckiem otrzymywały dodatkowo na każde umieszczone w niej dziecko kwotę odpowiadającą 10% kwoty podstawy.
Żadna z rodzin zawiązanych w 2007 r. nie zrezygnowała z tego rodzaju pomocy.

W 2007 roku na terenie Powiatu Stargardzkiego opiekę zastępczą sprawowało
- 219 rodzin, w których przebywało 292 dzieci, w tym:
- 189 rodzin zastępczych, w których przebywało 235 dzieci to rodziny spokrewnione,
- 25 rodziny zastępcze, w których przebywało 39 dzieci to rodziny niespokrewnione,
5 rodziny zastępcze, w których przebywało 18 dzieci to zawodowe niespokrewnione
z dzieckiem wielodzietne rodziny zastępcze.
W roku sprawozdawczym na terenie powiatu stargardzkiego została utworzona jedna nowa zawodowa niespokrewniona z dzieckiem wielodzietna rodzina zastępcza,
w której umieszczono czworo dzieci. Z rodziną tą Starosta Stargardzki zawarł umowę zlecenie, gdzie została określona wysokość wynagrodzenia z tytułu świadczonej opieki
i wychowania. W 2007 r. na terenie powiatu stargardzkiego funkcjonowało pięć zawodowych niespokrewnione rodzin zastępczych, w których łącznie przebywało osiemnaścioro dzieci.
W 2007 r. zawiązano 30 nowe rodziny zastępcze, do których przyjęto 43 dzieci,
w tym:
- 22 rodziny zastępcze, w których przebywało 30 dzieci to rodziny spokrewnione,
- 7 rodzin zastępczych, w których przebywało 9 dzieci to rodziny niespokrewnione,
- 1 rodzina zastępcza, w której przebywało 4 dzieci to zawodowa niespokrewniona z dzieckiem wielodzietna rodzina zastępcza.
W 2007 r. rozwiązano 13 rodzin zastępczych, w których przebywało 14 dzieci,
w tym:
- w 3 przypadkach przywrócono władzę rodzicielską rodzicom biologicznym,
- w 5 przypadkach 8 dzieci trafiło do placówki opiekuńczo – wychowawczej,
- w 1 przypadku rodzina zastępcza dla 2 dzieci została rozwiązana z powodu śmierci opiekuna: dzieci trafiły do drugiej rodziny zastępczej,
- w 1 przypadku rodzina zastępcza została rozwiązana z powodu zmiany miejsca zamieszkania (powrót rodziny do Szczecina),
- w 1 przypadku nastąpiła adopcja,
- w 1 przypadku rodzina zastępcza została rozwiązana z powodu uzyskania przez dziecko 18 lat i rezygnacji przez nie z nauki szkolnej,
- w 1 przypadku zmiana rodziny zastępczej dla 1 dziecka z powodu zaniedbań,
- w 1 przypadku zmiana rodziny zastępczej dla 1 dziecka z powodu stanu zdrowia opiekunów.
Czynności związane z rozwiązaniem rodziny zastępczej podejmowane były na podstawie postanowień wydanych przez sądy rodzinne.

Realizacja powyższych zadań wyniosła w 2007 roku w sumie 2 231 877 zł.
W rozbiciu na poszczególne zadania, pomoc pieniężną przeznaczono na:

Tabela nr 5

Podział środków finansowych na rodziny zastępcze

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 86 ust 3 i 4, przewiduje także umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej na terenie innego powiatu, a powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w łącznej kwocie świadczeń przysługujących danej rodzinie zastępczej. Ponadto powiat prowadzący rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przyjętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka
i wysokości wydatków. W roku sprawozdawczym zawarto 12 porozumień, w tym :
- 6 porozumień dotyczyło dzieci z powiatu stargardzkiego, przebywających w rodzinach zastępczych w innych powiatach,
- 6 porozumień dotyczyło dzieci z innych powiatów przebywających w rodzinach zastępczych w powiecie stargardzkim.

Tabela nr 6